Όχι υποτίμηση και αδιαφορία μπροστά στον κίνδυνο ερημοποίησης και ξηρασίας

Η 17η Ιουνίου, με απόφαση του ΟΗΕ, είναι αφιερωμένη στην καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας, σε όλον τον κόσμο (δες εδώ {1} σχετικά δημοσιεύματα) που σχετίζονται με την διάβρωση και κατολίσθηση του εδάφους, την απώλεια της γονιμότητας του και  την υποβάθμισή του, την κλιματική αλλαγή και την εξάντληση των αποθεμάτων νερού.

Σε κάθε χώρα αλλά και σε κάθε περιοχή χωριστά, ο προβληματισμός για τα φαινόμενα Ερημοποίησης και της Ξηρασίας προσλαμβάνει διαφορετικά χαρακτηριστικά, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν στον κάθε τόπο. Σε ότι αφορά στην Θεσσαλία θέματα αυτά, όπως όλοι αντιλαμβάνονται, έχουν ιδιαίτερη σημασία. Ιστορικά, τα φαινόμενα δεν μας είναι καθόλου άγνωστα. Στην περιοχή μας έχουν παρατηρηθεί κατά καιρούς έντονα και καταστροφικά περιστατικά από την έλλειψη νερού, ενώ οι συνέπειες τους έχουν διαχρονικά καταγραφεί ανεξίτηλα στην συλλογική μνήμη των Θεσσαλών.

Το θέμα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό εάν σκεφθεί κανείς ότι πολλές μελέτες επιστημόνων και ερευνητών αλλά και οι πρόσφατες εμπειρίες όλων μας από τις κλιματικές αλλαγές καταδεικνύουν ότι τα φαινόμενα Ερημοποίησης  και Ξηρασίας θα παρουσιάζονται στο μέλλον με μεγαλύτερη συχνότητα και (ενδεχομένως) με αυξημένη ένταση.

Βασικό πρόβλημα για την περιοχή μας αποτελεί το γεγονός ότι τα φαινόμενα Ερημοποίησης και Ξηρασίας εκδηλώνονται κυρίως στον κάμπο, όπου αφενός ζει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Θεσσαλίας με προφανείς επιπτώσεις στην υδροδότηση του (πόσιμο νερό), αφετέρου στον κάμπο συντελείται και η γεωργική παραγωγή, η οποία ως γνωστόν είναι στο μέγιστο βαθμό εξαρτημένη από το νερό. Και στα δύο αυτά ζητήματα η κατάσταση είναι απολύτως ανελαστική. Ούτε οι άνθρωποι, ούτε οι δραστηριότητές τους, ούτε φυσικά οι καλλιέργειες τους μπορούν να «μετακινηθούν» και συνεπώς η ανάγκη εξασφάλισης νερού είναι «εκ των ων ουκ ανευ», αλλιώς οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις αναμένεται να είναι ανυπολόγιστες.

Και σε όλα αυτά, χωρίς καμία διάθεση «οικοτρομοκρατίας», θα πρέπει να προσθέσουμε ότι στον κάμπο βρίσκονται σημαντικά ευαίσθητα υδατικά οικοσυστήματα (ποταμός Πηνειός με τους παραποτάμους του, λίμνες, υπόγειοι υδροφορείς, κ.λ.π.), πολλά από τα οποία ήδη δέχονται μεγάλες οικολογικές πιέσεις, ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, και η κατάστασή τους χαρακτηρίζεται «κακή» ή «μέτρια», με το πιο επίσημο τρόπο (δες Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας - έγκριση Σεπτ. 2014, αναθεώρηση Αυγ. 2017). Εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς σε πιο βαθμό θα χειροτερέψει η κατάσταση τους σε συνθήκες Ερημοποίησης  και Ξηρασίας.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις οδηγούν στο αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα ότι η Πολιτεία και οι πολιτικοί μας εκπρόσωποι δεν επιτρέπεται από εδώ και στο εξής να περιορίζονται σε θεωρητικές προσεγγίσεις των φαινομένων  Ερημοποίησης  και Ξηρασίας, ούτε βέβαια σε ευχές και αόριστες υποσχέσεις έργων. Αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες, μέσα από τους φορείς και τις οργανώσεις τους, επιβάλλεται να εγκαταλείψουν την συνήθη παθητική στάση τους και να πιέσουν για σχέδιο και λύσεις.

Στην κατεύθυνση αυτή θα επιδιώξουμε να συμβάλλουμε με λίγες ακόμη σκέψεις.

Βασικό εργαλείο για την «άμυνα» απέναντι σε έκτακτα φαινόμενα Ερημοποίησης  και Ξηρασίας – μεταξύ άλλων - αποτελεί και η κατασκευή ταμιευτήρων σημαντικού όγκου νερού σε κατάλληλα σημεία. Αναφερόμαστε σε όλα τα έργα που έχουν ήδη προταθεί (δες Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας) είτε στην λεκάνη Πηνειού (Ενιπέας, Πύλη, Μουζάκι, Νεοχωρίτης, Ελασσόνα και άλλα μικρότερα) είτε στην λεκάνη Άνω Αχελώου όπου βρίσκονται τα ημιτελή έργα του ταμιευτήρα Συκιάς και σήραγγας μεταφοράς υδάτων (κατάσκευασμένο σε ποσοστό 85%). Τα έργα αυτά είναι «πολλαπλού σκοπού», μπορούν δηλαδή να καλύψουν ανάγκες ύδρευσης, άρδευσης καλλιεργειών, παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας κ.λ.π.

Με τον τρόπο αυτό καθίστανται οικονομικά βιώσιμα και αποδοτικά, ενώ παράλληλα αποτελούν τους «πυλώνες» της αντιπλημμυρικής προστασίας.

Ειδικά για τον ταμιευτήρα Συκιάς (Άνω Αχελώος), αντικειμενικά καθίσταται ως το πιο κατάλληλο και αναγκαίο έργο ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ για αντιμετώπιση φαινομένων Ερημοποίησης  και Ξηρασίας, δεδομένου του πολύ μεγάλου όγκου ταμιευόμενων υδάτων, όγκου πολλαπλάσιου σε σχέση με τους ταμιευτήρες της λεκάνης Πηνειού. Και προφανώς, εφόσον πρόκειται για θέμα ασφάλειας απέναντι σε υπαρκτούς κινδύνους για την ζωή των ανθρώπων και την οικολογική ισορροπία στον κάμπο, οι διαφορές απόψεων για το αν θα χρησιμοποιηθούν τα νερά της Συκιάς ή όχι για γεωργικούς σκοπούς, εκτιμούμε πως πρέπει να τεθούν στο περιθώριο. Κατά μείζονα λόγο που τα νερά της Συκιάς μπορούν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν (δες προτάσεις ΠΕΔ Θεσσαλίας, ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ, ΕΘΕΜ) στην επανατροφοδότηση των δυσθεώρητων ελλειμμάτων των υπόγειων υδροφορέων της Θεσσαλίας, που ανέρχονται σε 3.000 εκατ. κ.μ νερού (δες Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας, δηλώσεις Φάμελλου, κ.λ.π.).

Συνεπώς η πρόταση ολοκλήρωσης των έργων αυτών κρίνεται ως η πιο ρεαλιστική και βιώσιμη λύση για την αντιμετώπιση αυτής της «αόρατης» οικολογικής καταστροφής, και βεβαίως η μόνη λύση για την αποκατάσταση του προβλήματος αυτού εντός λογικού χρονικού διαστήματος  π.χ. 20 ετών και όχι 60 ετών (!!) που μας έχει προτείνει από το 2017 η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ.

Κλείνοντας, διατυπώνουμε για μία ακόμη φορά την ευχή η νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές της 7ης Ιουλίου, να σκύψει σοβαρά και χωρίς ιδεοληψίες πάνω στα οικολογικά και υδατικά προβλήματα της Θεσσαλίας και να αντιμετωπίσει με υπευθυνότητα τις προτάσεις των Θεσσαλών για την, απολύτως ώριμη, δημιουργία ενιαίου φορέα διαχείρισης υδάτων με συμμετοχή των χρηστών, ο οποίος, εκτός των άλλων, θα συμβάλλει και στην αντιμετώπιση των προβλημάτων σε περιόδους Ερημοποίησης και Ξηρασίας.

 

{1}  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ : Με «ερημοποίηση» κινδυνεύει το ένα τρίτο των ελληνικών εδαφών :

http://www.kathimerini.gr/1029466/article/epikairothta/ellada/me-erhmopoihsh-kindyneyei-to-ena-trito-twn-ellhnikwn-edafwn

 

ΓΕΩΤΕΕ : ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ :

https://www.geotee.gr/MainNewsDetail.aspx?CatID=1&RefID=22680&TabID=1&fbclid=IwAR3zWBzMaKGj5bv9UYr5n27-XgZXa4wrV6uVCU4riko8Z6pexLif_Vtrhkw#.XQktS1oB7QU.facebook

Σχετικά κείμενα στο ypethe.gr : 

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας 2018

https://www.ypethe.gr/opinion/pagkosmia-imera-kata-tis-erimopoiisis-kai-tis-xirasias-2018

ΑΦΙΕΡΩΜΑ : Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας 2017

https://www.ypethe.gr/news/afieroma-pagkosmia-imera-kata-tis-erimopoiisis-kai-tis-xirasias-2017

 

Πηγή: 
https://www.ypethe.gr