Ο Ειδικός Γραμματέας Υδάτων κ. Γκανούλης και …..όσα δεν είπε για τα νερά της Θεσσαλίας

Η παρουσία στη Λάρισα του Ειδικού Γραμματέα Υδάτων κ. Ιάκωβου Γκανούλη και οι τοποθετήσεις του για να οξυμένα υδατικά προβλήματα της Θεσσαλίας προκάλεσαν, όπως ήταν φυσικό, προβληματισμό και συζητήσεις. 

Σημαντική είναι η παρέμβαση για τα θέματα αυτά του κ. Γκούμα Κώστα, την οποία και παραθέτουμε :

« Ο Ειδικός Γραμματέας Υδάτων κ. Γκανούλης και …..όσα δεν είπε για τα νερά της Θεσσαλίας

Ενδιαφέρουσα και αποκαλυπτική υπήρξε η πρόσφατη διήμερη επίσκεψη του καθηγητή κ. Ιάκωβου Γκανούλη (εφεξής Ι.Γ.) στην περιοχή μας με την ιδιότητα του Ειδικού Γραμματέα Υδάτων, δηλαδή του κατ’ εξοχήν αρμόδιου κυβερνητικού στελέχους για την Διαχείριση των Υδάτων.

Στις τοποθετήσεις του ο κ. Ι.Γ., είτε στην ομιλία του στην αίθουσα της Περιφέρειας είτε στις δηλώσεις κατά την επίσκεψη του στους Δήμους Τεμπών και Φαρσάλων, εξέφρασε ποικίλες θέσεις και απόψεις που μας επιτρέπουν να κάνουμε κάποια σχόλια.  Αξίζουν όμως ιδιαίτερης προσοχής και εκείνα στα οποία δεν αναφέρθηκε ο κ. Ι.Γ., παρότι ως αρμόδιος κυβερνητικός παράγοντας όφειλε να κάνει, ειδικά όταν βρίσκεται σε ένα υδατικό διαμέρισμα της χώρας που δεινοπαθεί από τα άλυτα σοβαρά προβλήματα και τις πολλές εκκρεμότητες στον δικό του τομέα.

Ας τα δούμε αναλυτικά :

1. Πολύ ορθά ο κ. Ι.Γ. εντόπισε ως το πιο σοβαρό πρόβλημα την κάλυψη των υδατικών αναγκών της Θεσσαλίας από την χρησιμοποίηση των υπόγειων ΜΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ υδατικών αποθεμάτων.  Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον μέγιστο κίνδυνο περιβαλλοντικής καταστροφής θα συμπληρώσουμε από την πλευρά μας.  Και ενώ θα περίμενε κανείς να ακούσει από τον κ. Γραμματέα κάποιες ουσιαστικές και συγκεκριμένες προτάσεις για το μέγα αυτό θέμα, εκείνος «κατέληξε στο συμπέρασμα» (δες Ελευθερία 29 Απριλίου) ότι «στη Θεσσαλία δεν σεβόμαστε το νερό».

Με όλο το σεβασμό στο πρόσωπό του κ. καθηγητού και χωρίς καθόλου να παραγνωρίζουμε τις ευθύνες των χρηστών νερού για την κακοδιαχείριση, το κύριο ζήτημα κατά την άποψή μας, και χωρίς διάθεση μηδενισμού, είναι η αδιαφορία - διαχρονικά - της πολιτείας για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, οι ευθύνες της οποίας είναι μεγάλες. Έως σήμερα δεν ολοκλήρωσαν και δεν εκσυγχρόνισαν το αναποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο για την Διαχείριση Υδάτων.  Επίσης δεν μερίμνησαν για την εφαρμογή των Σχεδίων που εκπονήθηκαν σε κάθε υδατικό διαμέρισμα και δεν ενίσχυσαν τις, αδύναμες ουσιαστικά, Διευθύνσεις Υδάτων, ώστε να παίξουν τον επιτελικό τους ρόλο και να ξεφύγουν από το επίπεδο της απλής αδειοδοτικής διαδικασίας.  Ουσιαστικά η Διαχείριση Υδάτων βρίσκεται στο χαμηλό επίπεδο της γραφειοκρατικής διεκπεραίωσης, χωρίς κατάλληλη οργάνωση, χωρίς όραμα, χωρίς τον αναγκαίο συντονισμό των χρηστών, χωρίς τολμηρές παρεμβάσεις.  Έτσι, το «αλαλούμ» που επί πολλά χρόνια παρατηρείται διαρκώς αναπαράγεται, αλλάζοντας απλά και μόνο το «χρώμα» των πολιτικών ευθυνών.

Εάν λοιπόν σε όλα αυτά η Ειδική Γραμματεία της οποίας προΐσταται ο κ. Ι.Γ. και οι κυβερνήσεις είχαν ανταποκριθεί πλήρως στις υποχρεώσεις τους, ενδεχομένως η θέση του για τον «σεβασμό» των θεσσαλών προς το νερό θα είχε κάποια αξία.  Στην περίπτωσή τους όμως, όπως εμείς το αισθανόμαστε, ισχύει το αρχαίο γνωμικό «κρείττον του λαλείν το σιγάν»....

2. Ο κ. Ι.Γ. αναφέρθηκε στην ανάγκη για  «Ενιαίο Φορέα Διαχείρισης» και επεσήμανε τον «σημαντικό» ρόλο που πρέπει να έχουν στο σχεδιασμό Διαχείρισης Υδάτων η ΤΑ και οι ΤΟΕΒ. Θετική η επισήμανση, άλλωστε και οι θεσσαλικοί φορείς, με συγκροτημένη πρόταση ήδη από το μακρινό 1982, έχουν διατυπώσει την πρόταση αυτή.  Επιπλέον από το 1987 (Ν.1739) υπάρχει η πρόβλεψη δημιουργίας ανάλογου ειδικού οργάνου Διαχείρισης Υδάτων ανά Υδατικό Διαμέρισμα, χωρίς όμως ποτέ να υλοποιηθεί στη πράξη.

Τι περιμένουν λοιπόν ; Σχεδόν δυόμιση χρόνια αυτή η κυβέρνηση και πολλά άλλα οι προηγούμενες, δεν μπορούσαν άραγε να υλοποιήσουν αυτήν την εκσυγχρονιστική ιδέα ;  Μήπως ο κ. Ι.Γ. την πρότεινε στην κυβέρνηση και εκείνοι την αρνήθηκαν ; Η μήπως, όπως δικαιούμαστε να υποθέσουμε, ούτε πρόταση υπήρξε ούτε πραγματική βούληση, αλλά απλά και μόνο οι αρμόδιοι κάθε φορά προβαίνουν δημόσια σε κάποιες γενικόλογες αναφορές χαϊδεύοντας αυτιά και δίνοντας ελπίδες στους πολίτες ;

Και μιας και ο Ι.Γ. αναφέρθηκε ειδικά στους χρήστες – διαχειριστές αρδευτικού νερού, στους ΤΟΕΒ, γνωρίζει άραγε ότι το θεσμικό τους πλαίσιο είναι πλέον «ηλικίας» 60 ετών και ότι η μόνη παρέμβαση της σημερινής κυβέρνησης, όπως και άλλων προηγούμενων, ήταν απλώς να «μεταφέρουν» την εποπτεία λειτουργίας τους πότε στους Δήμους και πότε στην Περιφέρεια ;

Εάν πράγματι επιθυμούν ουσιαστική βελτίωση στον τομέα διαχείρισης αρδευτικού νερού, τότε οι τολμηρές και καινοτόμες παρεμβάσεις (όπως έγινε και στις υδρεύσεις παλαιότερα) είναι επιβεβλημένες.

Δυστυχώς όμως η μόνη συζήτηση που βλέπουμε να αναπτύσσεται για τον αρδευτικό τομέα είναι η αναμενόμενη νέα τιμολογιακή επιβάρυνση του νερού (μέσω της εφαρμογής της οδηγίας 60/2000) και η επικοινωνιακή προσπάθεια της κυβέρνησης να μεταθέσει την δυσάρεστη αυτή απόφαση για λίγο αργότερα

3. Εντύπωση μας προκάλεσε η τοποθέτηση του κ. Ι.Γ. ότι «Η διακυβέρνηση των υδατικών πόρων… πρέπει να περάσει από …την διαχείριση της προσφοράς στη διαχείριση της ζήτησης…ώστε…να πετύχουμε τη αειφόρο διαχείριση μόνο (σημ. δική μας) των ανανεώσιμων αποθεμάτων νερού και όχι των μόνιμων».

Σε απλά ελληνικά ο κ. Ι.Γ. μας λέει ότι αντί να προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε με έργα νέους υδατικούς πόρους για την κάλυψη των αναγκών μας («προσφορά»), είναι προτιμότερο να στραφούμε στην εξοικονόμηση και στον περιορισμό των καταναλώσεων (πρακτικά εννοεί τις αρδεύσεις,  που στην Θεσσαλία ως γνωστόν καλύπτουν το 95% των καταναλώσεων) οπότε, κατά την εκτίμησή του, θα πετύχουμε να χρησιμοποιούμε μόνο τα ανανεώσιμα υπόγεια νερά και να μη θίγουμε τα μόνιμα αποθέματα.

Κατά την άποψή μας η θεωρητική αυτή διατύπωση του κου Καθηγητού σε ότι αφορά στην Θεσσαλία είναι μονομερής, αποπροσανατολιστική και λανθασμένη.  Δυστυχώς όπως και ο ίδιος λέει, «δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις», συνεπώς για το επίπεδο των γνώσεων και της εμπειρίας του μια τέτοια αυταπάτη δεν είναι αποδεκτή. Μια πρώτη απάντηση σε αυτό προέρχεται από τα ισχύοντα (εγκεκριμένα από το επιτελείο του στην Ειδική Γραμματεία Υδάτων) Σχέδια Διαχείρισης της λεκάνης Πηνειού, όπου εντοπίζονται ελλείμματα εκατοντάδων εκατομμυρίων κ.μ. νερού.  Ακόμη και η προσπάθεια που κατέβαλαν οι επιστήμονες να επιτύχουν, έστω θεωρητικά, μία σημαντική μείωση αυτού του ελλείμματος, με την «τολμηρή» παραδοχή ότι στα επόμενα χρόνια οι καταναλώσεις θα μειωθούν κατά 25%, και πάλι οι αριθμοί «επέμεναν» δείχνοντας ότι το έλλειμμα παραμένει στο ύψος των 250 εκ. κ.μ. νερού.

Ας το πάρουν όλοι απόφαση :  Προοπτική εξισορρόπησης του υδατικού ισοζυγίου υπάρχει μόνο αν μέρος των αγροτών διακόψει τις καλλιέργειες στον θεσσαλικό κάμπο.  Εάν πιστεύουν σε αυτή την ακραία λύση και την υποδεικνύουν, ας το πούνε καθαρά.  Εάν όχι ας εργασθούν για την υλοποίηση των αναγκαίων έργων, μεταξύ των οποίων και η ολοκλήρωση των έργων μεταφοράς από τον Αχελώο .

Και με την ευκαιρία, ακόμη και με τα νέα υπό εκπόνηση Σχέδια Διαχείρισης δεν πρόκειται να αλλάξει η κατάσταση. Όσο και αν η Ειδική Γραμματεία πιέζεται από στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και της κυβέρνησης να «μαγειρέψουν» τους αριθμούς, τα πραγματικά  μεγέθη δεν πρόκειται να "υποχωρήσουν" και δεν θα δείξουν αυτό που θέλουν, ότι δηλαδή «περιττεύει» η μεταφορά υδάτων από τον ημιτελή ταμιευτήρα της Συκιάς επί του Αχελώου.  Γνωρίζουμε ότι για κάποιους το θέμα αυτό αποτελεί ταμπού, όμως αυτό το υδατικό «δάνειο», όπως εύστοχα το χαρακτήρισε ο κ. Ι.Γ. , είναι ο  πιο απλός, οικονομικός και κυρίως χρονικά εφικτός τρόπος για την ανακούφιση από τις πιέσεις που δέχεται το υδάτινο οικοσύστημα.  Θα συμφωνήσουμε όμως με τον κ. καθηγητή ότι είτε με είτε χωρίς μεταφορά από τον Αχελώο η εξοικονόμηση νερού και η ορθολογική διαχείριση είναι εκ των ων ουκ άνευ.  «Έτερον, εκάτερον».

4. Ορθώς ο κ. Ι.Γ. έθεσε ως προτεραιότητα την «αποταμίευση των νερών», την κατασκευή ταμιευτήρων, τον έλεγχο διαρροών κλπ (Ελευθερία 30/4).  Αυτό ζητάμε και εμείς διαχρονικά από όλες τις κυβερνήσεις.  Ειδικά μάλιστα από την σημερινή κυβέρνηση, της οποίας αρκετά στελέχη αντιτίθενται στην μεταφορά «δανείου» από τον Αχελώο, θα περιμέναμε το αυτονόητο, δηλαδή μια εγρήγορση ειδικά στον σχεδιασμό και στην ωρίμανση έργων ταμίευσης εντός της λεκάνης Πηνειού, τα οποία, πέραν των άλλων, θα βοηθήσουν στην ενίσχυση του υπόγειου υδροφορέα καθώς και στη αντιπλημμυρική προστασία.  Δυστυχώς όμως βιώνουμε την απόλυτη ακινησία και αδιαφορία.

Ας ελπίσουμε ότι ο κ. Γραμματέας θα υποδείξει στη κυβέρνηση αυτήν την προτεραιότητα και ότι θα υπάρξει κάποια δραστηριοποίηση.   Και με την ευκαιρία θα προτείνουμε για μια ακόμη φορά την ανάγκη εκπόνησης ενός ολοκληρωμένου προγραμματισμού έργων (master plan) για κάθε λεκάνη και ειδικά αυτήν του Πηνειού (ταμιευτήρων πολλαπλού σκοπού, αγωγών μεταφοράς, έργων ενίσχυσης υπόγειου υδροφορέα κλπ) ώστε, εφόσον στο μέλλον εξευρεθούν οι αναγκαίοι οικονομικοί πόροι, κατά τις επόμενες δεκαετίες να εκτελεστούν τα έργα αυτά που θα μας φέρουν πιο κοντά στο όραμα του κ. Ι.Γ. αλλά και όλων μας για μια ουσιαστική βιώσιμη διαχείριση του υδάτινου πλούτου.

Σημειώνουμε ότι σήμερα, όπως έχει η κατάσταση, και χρήματα να υπήρχαν, σχεδόν όλα τα αναγκαία αυτά έργα δεν θα μπορούσαν να εκτελεσθούν επειδή δεν έχουν την απαραίτητη «ωριμότητα» (μελέτες, τεύχη, απαλλοτριώσεις, αδειοδοτήσεις κλπ).

5. Και μια τελευταία παρατήρηση.  Άραγε ο κ. Γραμματέας δεν έχει ακούσει τίποτε για το υδροηλεκτρικό έργο της Μεσοχώρας ; Εμείς νομίζουμε ότι το έργο αυτό είναι αυτή τη στιγμή το πιο σημαντικό σε εξέλιξη έργο στην Κεντρική Ελλάδα και με δεδομένο ότι βρέθηκε στη Θεσσαλία και ότι αυτό το έργο συνδέεται με την Διαχείριση Υδάτων (για ενεργειακούς σκοπούς) ο κ. Ι.Γ. όφειλε να κάνει μια αναφορά και όχι να το αγνοήσει. Ελπίζουμε ότι η παράλειψη του αυτή δεν σχετίζεται με τη συνεχή, φυσική και φωτογραφική,  παρουσία δίπλα του σε όλες τις επαφές που είχε, του «οικοδεσπότη» περιφερειακού συμβούλου, ο οποίος, επικαλούμενος προσχηματικά την ανάγκη ενός νέου ενεργειακού σχεδιασμού (!!) απαιτεί να μην λειτουργήσει το ΥΗΕ Μεσοχώρας, ενώ ταυτόχρονα τείνει «ευήκοον ους», στις κραυγές εκείνων των ανεύθυνων που σχεδιάζουν τώρα την κατεδάφιση της Μεσοχώρας, χωρίς φυσικά εκείνος να τους αποδοκιμάζει.

Λάρισα 2 Μαϊου 2017

Κώστας Γκούμας

Γεωπόνος, πρ. Πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Κεντρικής Ελλάδος »

Σχετικά δημοσιεύματα στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας :

29/04/2017

http://www.eleftheria.gr/%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%B1/item/16045...

http://www.eleftheria.gr/%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%B1/item/16047...

30/04/2017

http://www.eleftheria.gr/m/%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BB%CE...

04/05/2017

http://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/it...

Φωτογραφίες: 
Πηγή: 
https://www.ypethe.gr
www.eleftheria.gr