Αφιέρωμα στην Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 2016

Εντονότατη κινητικότητα παρατηρείται παγκοσμίως σχετικά με τα περιβαλλοντικά προβλήματα όλου του πλανήτη.  Η πρόσφατη παγκόσμια συνδιάσκεψη και συμφωνία για την επαπειλούμενη κλιματική αλλαγή στο Παρίσι, αποτελεί την κορύφωση αυτής της κινητικότητας και θα μπορούσε κατ’ αρχήν να δώσει σημαντική ώθηση στην πανανθρώπινη προσπάθεια αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Ο εορτασμός της παγκόσμιας ημέρας που ο ΟΗΕ αφιέρωσε στο περιβάλλον, δηλαδή την 5η Ιουνίου κάθε έτους, μας δίνει τη δυνατότητα για μεγαλύτερη περίσκεψη και προβληματισμό.

Που βρισκόμαστε ; Κινούμαστε σε σωστή κατεύθυνση ; Είναι άραγε σταθερή και ομόθυμη η θέληση των ανθρώπων του πλανήτη ώστε να αντιμετωπισθούν οι περιβαλλοντικοί κινδύνοι ; Υπάρχουν αντικρουόμενα οικονομικά συμφέροντα ; Υπάρχουν εμπόδια στην οργανωμένη από όλους τους λαούς προσπάθεια για ένα καλύτερο μέλλον ;  

Αυτά και πολλά άλλα είναι τα ερωτήματα που συχνά απασχολούν του καθημερινούς ανθρώπους που βιώνουν, καθένας στον τόπο του και με τον τρόπο του, την σκληρή πραγματικότητα της συνεχιζόμενης οικολογικής υποβάθμισης.

Οι απαντήσεις στα ερωτήματα και στους προβληματισμούς που ακροθιγώς αναφερθήκαμε είναι δύσκολες έως αδύνατες. Ένα είναι βέβαιο.  Η προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος, η διαμόρφωση ενός νέου παραγωγικού μοντέλου και τρόπου ζωής αφορά όλους τους ανθρώπους και μόνο η οργανωμένη και συστηματική προσπάθεια τους μπορεί να υπερνικήσει εμπόδια και συμφέροντα που μας καθηλώνουν σε μια νοσηρή πραγματικότητα υπονομεύοντας το μέλλον των επόμενων γενεών.

Ο ιστότοπος ypethe.gr θεωρεί την ημέρα του περιβάλλοντος κορυφαία στιγμή της δραστηριοποίησής του. Στο αφιέρωμά μας μπορεί κανείς να βρει απόψεις που κατατίθενται ως θέσεις επιστημόνων (όπως αυτές παρουσιάστηκαν στην πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα της ΔΕΥΑ Λάρισας στις 2 Ιουνίου από τον Ζήση Αργυρόπουλο & Δημήτρη Κουτσογιάννη), αναδημοσίευση σχετικών άρθρων σε ΜΜΕ, ανακοινώσεις και δελτία τύπου φορέων και οργανώσεων (WWF, ΓΕΩΤΕΕ, ΕΔΕΥΑ, κ.α), φωτογραφίες κ.λ.π. Όλα τα προαναφερθέντα και πολλά άλλα, θα τα βρείτε στο ακόλουθο link του ypethe.gr

http://www.ypethe.gr/archive/afieroma-pagkosmia-imera-perivallontos-2016

Από την πλευρά μας θα θέλαμε να επεκτείνουμε το σημείωμά μας αυτό με μια αναφορά στη Θεσσαλία σε σχέση με τα υδατικά θέματα που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τον ιστότοπό μας.

Για τη Θεσσαλία απόλυτη προτεραιότητα αποτελεί η αποκατάσταση (ποσοτικά και ποιοτικά) των υπόγειων νερών της. Η τοπική Γεωργία - στο μεγαλύτερο μέρος της - εκμεταλλεύθηκε ληστρικά και εξάντλησε τους υπόγειους υδροφορείς, καθώς χρησιμοποιείται (με την ανοχή των αρμοδίων), σαν ένας υπόγειος «ταμιευτήρας», έστω και εάν τα περισσότερα αντλούμενα νερά προέρχονται από τα μη ανανεώσιμα αποθέματά του. Ταυτόχρονα – ως μη όφειλε – συνέβαλε καθοριστικά στην εκτεταμένη από λιπάσματα και φυτοφάρμακα ρύπανση, που είχε ως συνέπεια την εμφάνιση νιτρικών κ.α. επικίνδυνων στοιχείων για την υγεία των πολιτών.

Εξίσου σημαντική για την Θεσσαλία είναι και η συνεχής προστασία από την εκτεταμένη πάσης φύσεως ρύπανση, αλλά και η βελτίωση της ποιότητας των επιφανειακών νερών (ποταμών όπως ο Πηνειός, κ.α.).

Το κυρίαρχο ζήτημα της προστασίας των υπόγειων υδροφορέων της Θεσσαλίας, συνδέεται με όλα τα θέματα που κατά καιρούς έρχονται στην επικαιρότητα.  Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα :

  • Οι επιφανειακοί ταμιευτήρες νερού : Η υπέρβαση της αφύσικης πραγματικότητας που περιγράψαμε μπορεί να γίνει κυρίως με την υποκατάσταση της χρήσης των υδάτων του υπόγειου υδροφορέα, είτε με νερά από επιφανειακούς ταμιευτήρες της λεκάνης Πηνειού (π.χ. Πύλης Μουζακίου, Νεοχωρίτη, Ελασσόνας, Ενιππέα Φαρσάλων κ.α.) είτε με «δάνειο» ταμιευόμενων νερών από την γειτονική λεκάνη του Αχελώου (ταμιευτήρας Συκιάς Καρδίτσας). Ήδη  επιφανειακές ταμιεύσεις γίνονται σήμερα στον ταμιευτήρα Σμοκόβου, (ΛΑΠ Πηνειού) και τον ταμιευτήρα Ν. Πλαστήρα (ΛΑΠ Αχελώου), ενώ η Κάρλα (ΛΑΠ Πηνειού) σύντομα με τη  λειτουργία της θα συμβάλλει και αυτή στην ίδια κατεύθυνση. Περισσότερες πληροφορίες στο link του ypethe.gr :

http://www.ypethe.gr/archive/perissoteres-plirofories-thessalika-erga

Τα περιθώρια λοιπόν βελτίωσης της οικολογικής ισορροπίας είναι τεράστια, η υστέρηση μας όμως προφανής.

  • Οι πλημμύρες που πρόσφατα μας απασχόλησαν (δες το  link http://www.ypethe.gr/archive/plimmyres), ένα σύνηθες φαινόμενο που θα μπορούσε να γίνει σχεδόν απόλυτα διαχειρίσιμο  με την υλοποίηση των επιφανειακών ταμιεύσεων που προαναφέραμε.
  • Οι υδρεύσεις των θεσσαλικών πόλεων και οικισμών που κατά κύριο λόγο εξασφαλίζονται από υπόγεια νερά, θα μπορούσαν πλέον να περάσουν σε μία νέα περίοδο φυσιολογικής τροφοδοσίας από επιφανειακές ταμιεύσεις, με κατά κανόνα πιο υγιεινό νερό, περιορισμένη ενεργειακή επιβάρυνση και προφανώς μικρότερο κόστος.
  • Η εξασφάλιση αρδευτικών νερών θα δημιουργήσει μια άλλη ψυχολογία και νοοτροπία στους αρδευτές που θα μπορούν σοβαρά να επικεντρωθούν, με τη βοήθεια της πολιτείας, στον εκσυγχρονισμό των δικτύων, στην εξοικονόμηση νερού με νέα συστήματα κ.ο.κ.
  • O επανεμπλουτισμός του υπόγειου υδροφορέα με μέρος επιφανειακών νερών που θα συγκεντρώνονται σε ταμιευτήρες, με τα οποία σταδιακά θα μπορούσαν (π.χ. μέσω του Πηνειού ή με έργα τεχνητού εμπλουτισμού) να επαναφέρουν τα υπόγεια νερά σε φυσιολογική λειτουργία. Σχετικό είναι και το link του ypethe.gr :

http://www.ypethe.gr/page/employtismos-ypogeion-neron

  • Η Θεσσαλία θα μπορούσε με τα νερά των δύο λεκανών στις οποίες έχει λόγο και κυρίως σε εκείνη του Αχελώου, να ανταποκριθεί στην προσπάθεια που καταβάλλει η πολιτεία για την αύξηση της ισχύος παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ.  Η συνεισφορά μας μπορεί να προέλθει από το ΥΗΕ Μεσοχώρας, ήδη κατασκευασμένο, που αναμένει την υπογραφή μιας Υπουργικής Απόφασης από τον κ. Σκουρλέτη, υπουργό περιβάλλοντος, ώστε να δρομολογηθεί η λειτουργία του.  Οι ιδεοληψίες των κυβερνώντων και η έλλειψη υπευθυνότητας για την ώρα αποκρούουν τις απεγνωσμένες πιέσεις της ΔΕΗ να της επιτρέψουν την λειτουργία του έργου, με τεράστιο όφελος για τη Δημόσια αυτή επιχείρηση. Παρόμοια ισχύουν και για το άλλο μεγάλο ΥΗΕ της Συκιάς που είναι ημιτελές και για παρόμοιους λόγους παραμένει εγκαταλελειμμένο.  Μικρότερης κλίμακας αλλά πολύ σημαντική θα είναι και η συνεισφορά ενέργειας από ΑΠΕ στα έργα Πύλης – Μουζακίου και άλλα μικρότερα ΥΗΕ. Σχετικό είναι και το link του ypethe.gr : 

http://www.ypethe.gr/page/lekani-ahelooy-lap-gr15

  • Τέλος ειδική αναφορά θα πρέπει να γίνει τέλος, στο θεσμικό πλαίσιο της διαχείρισης των υδάτων, όπου μετά από πολλές πιέσεις θεσμοθετήθηκε η οδηγία της ΕΕ 60/2000 για την διαχείριση, δεσμευτικό για κάθε υδατικό διαμέρισμα. Όμως για την ώρα αυτό παραμένει κενό γράμμα, τόσο γιατί δεν υλοποιούνται από την Πολιτεία τα μέτρα και οι δράσεις που προβλέπουν τα ισχύοντα Σχέδια διαχείρισης Υδάτων, όσο και γιατί δεν υπάρχει ενιαίος φορέας για την εφαρμογή τους.  Η πρόταση για τον ενιαίο φορέα διαχείρισης υδάτων έχει διατυπωθεί στη Θεσσαλία εδώ και τριάντα πέντε χρόνια, ουδέποτε όμως υπήρξε μια συστηματική πρωτοβουλία στην κατεύθυνση αυτή.

Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι, παρά τα όποια θετικά βήματα έγιναν τα τελευταία 50 χρόνια, η απόσταση που μας χωρίζει από το όραμα μιας Θεσσαλίας που θα ισορροπεί οικολογικά και θα ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες του παραγωγικού τομέα (Γεωργία, Ενέργεια κ.α) είναι ακόμη σημαντική.

 

 

 

Φωτογραφίες: 
Πηγή: 
https://www.ypethe.gr