ΛΙΜΝΗ ΚΑΡΛΑ : ΟΙ ΜΥΘΟΙ, ΟΙ ΙΔΕΟΛΗΨΙΕΣ ΚΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Πρόσφατα, στις 22 Ιουνίου, συνεδρίασε η υποεπιτροπή υδατικών πόρων της μόνιμης επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής, με θέμα τη λίμνη Κάρλα.  Την επιτροπή ενημέρωσε η πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης της περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας κλπ (στο εξής ΦΔΟΚ) κα Ιφιγένεια Κάγκαλου, με τα σχετικά πρακτικά και το video της συνεδρίασης της επιτροπής (με τα όσα καταγράφηκαν στη συνεδρίαση αυτή), να βρίσκονται στα παρακάτω link :

http://www.ypethe.gr/sites/default/files/archivefiles/2016_06_22_praktika_ypoepitropis_voylis_gia_karla.pdf

http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/ToKtirio/Fotografiko-Archeio/#59d6693d-83b6-48d7-b841-a62d013bb977

Το θέμα της λ. Κάρλας είναι ένα από εκείνα που επανειλημμένα απασχόλησαν τον ιστότοπό μας, έχοντας παρουσιάσει πολλές μελέτες, εισηγήσεις και δημοσιεύματα γύρω από αυτό. Θεωρούμε όμως αναγκαίο, για λόγους που ο αναγνώστης θα διαπιστώσει στη συνέχεια, να κάνουμε και τα δικά μας σχόλια για όσα ελέχθησαν στη συνεδρίαση αυτή.

  1. Αρχίζουμε με μια διαπίστωση : Υπήρξε για μια ακόμη φορά και μάλιστα μέσα στο χώρο του κοινοβουλίου προσπάθεια στρέβλωσης της ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ Λ. ΚΑΡΛΑΣ. Το τόσο σημαντικό αυτό εγγειοβελτιωτικό έργο της δεκαετίας του 60 παρουσιάστηκε ως μια «αποξήρανση» (έτσι γενικά και χωρίς αναφορά στις μελέτες και στους στόχους με βάση τους οποίους εκτελέστηκε το έργο), ως μία καταστροφική επιλογή, στην οποία, όπως ανέφερε η κεντρική εισηγήτρια κ. Κάγκαλου, προέβησαν «για δικούς τους λόγους» «η πολιτεία και οι κάτοικοι».  Έχουμε λοιπόν το «έγκλημα», έχουμε και τους «ενόχους», δεν απομένει παρά να στήσουμε και ένα δικαστήριο της ιστορίας να καταδικάσουμε τους προγόνους μας που ζούσαν εκεί σε πολύ συγκεκριμένες συνθήκες, να καταδικάσουμε τους άριστους επιστήμονες και τεχνικούς εκείνης της εποχής που μελέτησαν και εκτέλεσαν, στο βαθμό που τους επιτράπηκε, την πρώτη φάση του έργου και τέλος να καταδικάσουμε και τους αρμόδιους παράγοντες της εποχής που το οργάνωσαν και το χρηματοδότησαν. Ποια είναι όμως η αλήθεια για την Κάρλα ; Για την κατανόηση του θέματος παραθέτουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα δημοσιεύματος των συνεργαζόμενων επιστημονικών οργανώσεων, του ΤΕΕ Κ. & Δ. Θεσσαλίας, του ΓΕΩΤΕΕ Κ. Ελλάδας και της Εταιρίας Θεσσαλικών Μελετών (Ε.ΘΕ.Μ), που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2015.  Εκεί αναφέρεται : «Η βασική ιδέα για την διευθέτηση των υδάτων και την εξυγίανση του υγρότοπου  στην περιοχή της Κάρλας με την δημιουργία της τεχνητής λίμνης που σήμερα κατασκευάζεται,  διατυπώθηκε για πρώτη φορά πριν από εκατό περίπου χρόνια. Τα τέσσερα βασικά προαπαιτούμενα για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου ήταν τα ακόλουθα:
  • Πρώτο αναγκαίο βήμα ήταν να τιθασευτεί η ροή του Πηνειού ποταμού και να προστατευτούν από τις πλημμύρες του οι πόλεις, οι οικισμοί,  οι καλλιεργούμενες εκτάσεις και βεβαίως η παρακάρλια περιοχή.  Τα σχετικά έργα άρχισαν κατά τον μεσοπόλεμο και ολοκληρώθηκαν μετά τον πόλεμο*.  Ήδη είχε εκπληρωθεί η βασική προϋπόθεση για τις όποιες επεμβάσεις στην παρακάρλια περιοχή, η οποία σημειωτέον, ως σημαντικά χαμηλότερη από τη στάθμη του Πηνειού, υπέφερε από τις ανεξέλεγκτες πλημμύρες του, που δημιουργούσαν οι μεγάλες εκτάσεις των ελών. Οι κατακλυζόμενες αυτές εκτάσεις βορειοδυτικά της πραγματικής λίμνης ανέρχονταν σε περίπου 135.000 στρ. και καλλιεργούνταν περιστασιακά, ενώ η λίμνη αντίστοιχα ήταν έκτασης 45.000 στρ. με βάθος 2 ως και 6 μ. Τα δύο αυτά διακριτά υδατικά συστήματα (τα έλη και το λιμναίο τμήμα της Κάρλας) εθεωρούντο κατ’ οικονομία ως ένα ενιαίο σύστημα, γνωστό ως λίμνη Βοιβηίς ή Κάρλα.
  • Το επόμενο βήμα, ήταν η αποστράγγιση όλων των ανεπιθύμητων αλατούχων υδάτων (ελών και λίμνης). Αυτό υλοποιήθηκε την δεκαετία του 60 με την κατασκευή της σήραγγας εκκένωσης προς τον Παγασητικό.  Έτσι άνοιξε ο δρόμος για την τελική κατασκευή της νέας τεχνητής λίμνης των 38.000 στρ. και όχι φυσικά για την  «αποξήρανσης» της, όπως ανιστόρητα ισχυρίζονται ορισμένοι.  Επί πλέον επέτρεψε τις καλλιέργειες, την κατασκευή  αγροτικής οδοποιίας και απαλλαγή της περιοχής από την ελονοσία.
  • Το τρίτο βήμα ήταν η κατασκευή της τεχνητής λίμνης, που οριοθετήθηκε με χωμάτινα αναχώματα (συνολικού μήκους 21 χλμ), για την ταμίευση-αποθήκευση του νερού. Η τεχνητή λίμνη ως γνωστόν, λόγω δικαστικών διαμαχών για το ιδιοκτησιακό της Κάρλας, καθυστέρησε πολλά χρόνια και τελικά άρχισε να υλοποιείται αρχές του 90.  Έτσι σήμερα, παρά τις γνωστές καθυστερήσεις, που δυστυχώς αποτελούν παθογένεια των Δημόσιων Έργων, είμαστε μόλις μια ανάσα από την ολοκλήρωση του τεχνικού μέρους του έργου». 

Αυτή είναι η πραγματικότητα. Οι πρόγονοί μας ουδέποτε σκέφθηκαν να αποξηράνουν, και μάλιστα διαπαντός, το πραγματικό λιμναίο τμήμα της Κάρλας.  Μοναδική τους πρόθεση ήταν η αντικατάσταση ενός μη υγιούς υδάτινου συστήματος και ελών από μια νέα τεχνητή λίμνη, περιγεγραμμένη, με ελεγχόμενη (συντεταγμένη και όχι άναρχη) τροφοδοσία μέσω εκτροπής του Πηνειού, με δυνατότητα ανανέωσης των υδάτων της (μέσω της άρδευσης) και τέλος με δικλείδα ασφάλειας έναντι των πλημμυρών και όχι μόνο (σήραγγα προς Παγασητικό κόλπο).

Αυτό δηλαδή που γίνεται σήμερα.  Δείτε όμως πως έθεσε το θέμα με την έναρξη της συνεδρίασης η πρόεδρος της επιτροπής: «Η περίπτωση της Λίμνης Κάρλα αναδεικνύει την πάγια προβληματική που προκύπτει, όταν οι ανθρώπινες δραστηριότητες τέμνονται με το φυσικό περιβάλλον.  Με ποια φιλοσοφία για την προστασία, τη διαχείριση και την ανάπτυξη των οικοσυστημάτων θα πορευτούμε, ώστε, αφενός να γίνει σεβαστό το φυσικό περιβάλλον, και, αφετέρου, να αναπτυχθούν τέτοιες ανθρώπινες δραστηριότητες που να έχουν περιβαλλοντική διάσταση».  Και αφού στρώθηκε καταλλήλως το έδαφος για την εισηγήτρια πρόεδρο του ΦΔΟΚ, εκείνη «ενημέρωσε» τους παριστάμενους βουλευτές ως εξής: «Περίπου στο τέλος του 1960, η πολιτεία και οι κάτοικοι, μπορώ να πω, επιλέγουν για τους δικούς τους λόγους, ας μην τους αναφέρουμε τώρα, να αποξηράνουν την περιοχή, γιατί ήθελαν περισσότερη αγροτική γη, ήθελαν να αποφύγουν πλημμυρικά φαινόμενα, τα οποία ήταν ανεξέλεγκτα και προχώρησαν όχι μόνο στην Κάρλα, αλλά όπως γνωρίζετε και σε άλλες περιοχές στη χώρα, στη αποξήρανση της περιοχής.  Με οδυνηρά αποτελέσματα για το οικοσύστημα, όπως αποδείχτηκε πολύ αργότερα» και συνέχισε: «Οι συνέπειες της αποξήρανσης – τι να πρωτοπώ-ήταν ένα πράγμα, θα σας πω και αν θέλετε να ρίξετε μια ματιά, υπήρξε βίαιη αποκοπή, ούτε καν σταδιακή, όλης της ζωής του οικοσυστήματος».

Σε ότι μας αφορά δεν υπάρχει απορία για τις τοποθετήσεις αυτές.  Έχει παρατηρηθεί ότι εδώ και πολλά χρόνια η λ. Κάρλα έχει χρησιμοποιηθεί από ορισμένους, με την κατάλληλη αποσιώπηση συγκεκριμένων κρίσιμων ιστορικών γεγονότων, ως ένα τυπικό παράδειγμα «οικολογικής καταστροφής», «βίαιης» παρέμβασης στο περιβάλλον και άλλα παρόμοια.  Προσπαθούν με τον τρόπο αυτό, εκμεταλλευόμενοι επιλεκτικά κάποια πραγματικά στοιχεία του όλου ζητήματος, να προσομοιώσουν την υπόθεση της Κάρλας στη συνήθη πρακτική της «οικοτρομοκρατίας», παραβλέποντας πως τα γεγονότα σχετικά με την «αποξήρανση» της Κάρλας καθόλου δεν τεκμηριώνουν προθέσεις σαν εκείνες που αποδίδουν στους προγόνους μας.  Τελικά έψαξαν και βρήκαν τον μύθο, που με το κατάλληλο «πείραγμα» των γεγονότων, θα υπηρετήσει τις ιδεοληψίες τους.

Επανερχόμενοι στα πρακτικά της συζήτησης, διαπιστώσαμε ότι κάποιοι από τους βουλευτές δεν δέχθηκαν έτσι αβασάνιστα την «λογική» που προσπάθησε να περάσουν στην επιτροπή οι δύο προαναφερθείσες ομιλήτριες.

Προς τιμήν του ο βουλευτής κ. Νίκος Παπαδόπουλος τους υπενθύμισε ότι στην περιοχή του έργου της σήραγγας υπάρχει μια «…πινακίδα (που) λέει ότι η Κάρλα το 1962 που έγινε, ήταν για να αποξηρανθούν τα έλη και το αρχικό της σχέδιο ήταν να έμενε 50.000 στρέμματα» και ότι «το αρχικό σχέδιο της Κάρλας ήταν να φύγουν τα έλη».  Αναφέρθηκε επίσης και στους ακτήμονες, έστω και εάν δεν προχώρησε σε λεπτομέρειες σχετικά με τις πολυετείς δικαστικές διαμάχες για τα ιδιοκτησιακό των εκτάσεων. 

Ομοίως και ο βουλευτής κ. Κώστας Μπαργιώτας ανέφερε ότι «τα εγγειοβελτιωτικά έργα που έγιναν…. στις αρχές του 20ου αιώνα στην Ελλάδα είναι πολύ σύνθετη υπόθεση, η οποία έχει θετικό αποτύπωμα-αυτό είναι δεδομένο- στον οικονομικό τομέα και στην γενική υγεία του πληθυσμού.  Νομίζω, ότι είναι πολύ επιφανειακό να κρίνουμε με το τι είναι οικολογικό σήμερα.  Είδαμε τελείως διαφορετική κατάσταση, ακόμη και ο ορισμός της αρόσιμης γης ήταν τελείως διαφορετικός εκείνη την εποχή, της εποχής του αρότρου και του αλόγου από τη σημερινή. Άρα, ήταν ένα πολύ πολύπλοκο θέμα.  Υπήρχαν θέματα υγειονομικά, υπήρχαν και θέματα εγκατάστασης ακτημόνων κτλ.  Είναι πολύ πολύπλοκο……».

Περισσότερα στο πλήρες κείμενο (14 σελίδες) με τα σχόλια των Διαχειριστών του ypethe.gr , στα παρακάτω link :

http://www.ypethe.gr/sites/default/files/archivefiles/2016_06_29_vima_di...

http://www.ypethe.gr/archive/synedriasi-ypoepitropis-ydatikon-poron-eidi...

Το συνοπτικό κείμενο (7 σελίδες) με τα σχόλια των Διαχειριστών του ypethe.gr , στο παρακάτω link :

http://www.ypethe.gr/sites/default/files/archivefiles/2016_06_29_synopti...