«Άραγε είναι αξεπέραστες οι αντιθέσεις για τον Αχελώο ; Τι προκύπτει από τις αλλεπάλληλες εκατέρωθεν τοποθετήσεις, που προκλήθηκαν μετά τις πρόσφατες εξελίξεις ».

Την τελευταία περίοδο λέγονται και γράφονται πολλά σχετικά με τα έργα του Αχελώου και τις αρδευτικές ανάγκες του κάμπου, κάποια από τα οποία ήδη αναρτήσαμε στον ιστότοπό μας *Πριν λίγες ημέρες μάλιστα υπήρξε ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ (Θεσσαλίας), η οποία, εφόσον πρόκειται για κυβερνών κόμμα, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στη συνέχεια υπήρξε απάντηση από τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας και τον πρόεδρο της ένωσης δήμων Θεσσαλίας (ΠΕΔ). Και αυτές οι δύο ανακοινώσεις αναρτήθηκαν στον ιστότοπό μας *. Όμως τα θέματα που θίγονται στις ανακοινώσεις αυτές είναι πολύ επίκαιρα και γενικού ενδιαφέροντος, οπότε θα επιχειρήσουμε και κάποια δικά μας καλοπροαίρετα σχόλια, με σκοπό την πληρέστερη ενημέρωση των επισκεπτών μας.

1.Το υδροηλεκτρικό έργο Μεσοχώρας-Γλύστρας : Θεωρούμε θετικό γεγονός την επιβεβαίωση του ΣΥΡΙΖΑ ότι υπάρχει κυβερνητική βούληση για την λειτουργία του ΥΗΕ Μεσοχώρας, που αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα έργων (φράγμα Μεσοχώρας, αγωγός προσαγωγής 8 km, υδροηλεκτρικός σταθμός  Γλύστρας). Πρόκειται για το έργο για το οποίο «φαγώθηκαν»  - όπως λένε οι φίλοι μας του ΣΥΡΙΖΑ - 511 εκατ. ευρώ, κτίστηκε όμως ένας σταθμός παραγωγής εγχώριας καθαρής και ανανεώσιμης πηγής ενέργειας, που ενισχύει την ενεργειακή μας ανεξαρτησία και μας απομακρύνει από πιέσεις εγκατάστασης σταθμών πυρηνικής ενέργειας. Ελπίζουμε ότι, τουλάχιστον το έργο αυτό, γρήγορα θα αφαιρεθεί από το κάδρο των πολιτικών και κομματικών αντιπαραθέσεων.  Προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η υπογραφή από τον αρμόδιο υπουργό κ. Σκουρλέτη μιας μόνο απόφασης, αυτής της έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων, τους οποίους (όρους) ο κύριος του έργου, η ΔΕΗ, οφείλει από δω και πέρα να τηρεί τόσο στη φάση των εργασιών  όσο και στη φάση λειτουργίας του έργου.  Οι όροι που περιέχονται στην προς υπογραφή απόφαση, βασίζονται σε μια πολύ πρόσφατα επικαιροποιημένη μελέτη της ΔΕΗ (Ιανουάριος 2015) και στο σημαντικό υλικό της διαβούλευσης, από την οποία προέκυψαν τρεις θετικές (καμία αρνητική) γνωμοδοτήσεις (Περιφέρεια Θεσσαλίας, Περιφέρεια Ηπείρου, Αποκεντρωμένη Διοίκηση Δυτικής Ελλάδας-Αιτωλοακαρνανίας).

Πολύ καθαρή λοιπόν η εικόνα που έχει πλέον μπροστά του ο κ. Υπουργός. Και αφού – όπως λέει το λαϊκό ρητό – «θέλει η νύφη κι ο γαμπρός», ας υπογράψει αυτή την απόφαση.  Όπως φαίνεται – πλην των άλλων - θα βοηθήσει και τους Θεσσαλούς να μην είναι πλέον διχασμένοι για το έργο, αλλά αντίθετα να συνεργαστούν δημιουργικά για τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν ως την  κατάκλυση – δημιουργία της λίμνης Μεσοχώρας και την λειτουργία του ΥΗ Σταθμού στη θέση Γλύστρα.

2. Ο κόσμος συχνά ακούει και διαβάζει διάφορα για τα Σχέδια Διαχείρισης των Υδάτων.  Ουσιαστικά πρόκειται για την εφαρμογή στη χώρα μας της οδηγίας της ΕΕ 60/2000, όπου, με στόχο την προστασία και αναβάθμιση των υδάτων σε κάθε περιοχή, εκπονούνται σχέδια για τις ανάγκες νερού (ζήτηση), τις πηγές από τις οποίες η ζήτηση μπορεί να καλυφθεί (προσφορά), τα πρόσθετα έργα που απαιτούνται, τον έλεγχο της ποιότητας νερού κ.ο.κ.  Με άλλα λόγια όπως ένας οργανισμός εκπονεί ένα πρόγραμμα μέτρων, έργων και ένα προϋπολογισμό ώστε να λειτουργεί εύρυθμα, έτσι και τα Σ.Δ. εξυπηρετούν τον αντίστοιχο στόχο για κάθε υδατικό διαμέρισμα. Σίγουρα θεωρείται βήμα εκσυγχρονισμού στο θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης υδάτων.

Εκπονήθηκαν λοιπόν δύο χωριστά Σ.Δ. για τις δύο γειτονικές λεκάνες Θεσσαλικού ενδιαφέροντος (Αχελώου και Πηνειού) και κατέληξαν (Σεπτέμβριο 2014) σε μία υπουργική απόφαση που καθορίζει όλα τα παραπάνω.  Εκατό επιστήμονες και καθηγητές Πανεπιστημίων εργάστηκαν για την εκπόνησή τους. Και εδώ ο κάθε καλοπροαίρετος θα αναρωτηθεί : Γιατί λοιπόν δεν μπορούμε να έχουμε κοινή θέση στα Σ.Δ. ;

Η απάντηση είναι απλή : Η «εκτροπή του Αχελώου».  Στην ελλειμματική λεκάνη του Πηνειού τα Σ.Δ. προβλέπουν ότι, παρά την (θεωρητική) παραδοχή που κάνουν για μείωση της κατανάλωσης στις αρδεύσεις κατά 25% και πάλι τα νερά δεν επαρκούν, με βάση τις αρδευτικές απαιτήσεις των καλλιεργειών που σήμερα υπάρχουν στον Θεσσαλικό κάμπο.  Ο ΣΥΡΙΖΑ και κάποιες οικολογικές οργανώσεις διαφωνούν σε αυτό και κατάψήφισαν τα Σ.Δ.  Οι δικοί τους ισχυρισμοί είναι ότι τα νερά εντός της λεκάνης Πηνειού επαρκούν και δεν χρειάζεται «δανεικά» νερά ο κάμπος (από την εκτροπή Αχελώου), αρκεί να υπάρξει άλλο μοντέλο για τη Γεωργία, τις καλλιέργειες, να γίνεται οικονομία νερού, μικρότερης κλίμακας έργα, κ.α (δες ανακοίνωση ΣΥΡΙΖΑ Θεσσαλίας **).  Η διαμάχη αυτή συνεχίζεται ακόμα και στις αίθουσες του ΣτΕ (εκδίκαση 24 Φεβρουαρίου), μετά από προσφυγή οικολογικών και τοπικών οργανώσεων.  Δυστυχώς ο κος Σκουρλέτης δεν δέχθηκε και δεν προτίθεται να στηρίξει νομικά την απόφαση του υπουργείου του.

Αυτά σε γενικές γραμμές, ήταν γνωστά.  Το νέο στοιχείο είναι ότι πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ εδώ και ένα χρόνο είναι στην κυβέρνηση. Θα μπορούσε συνεπώς την δική του βασική αντίληψη για την κάλυψη των υδατικών αναγκών στον κάμπο της Θεσσαλίας να την διαμορφώσει μέσω του αρμόδιου υπουργείου Γεωργίας ως κυβερνητική πρόταση, να την φέρει άμεσα για διαβούλευση στους Θεσσαλικούς φορείς και να γίνει μία συζήτηση ουσίας. Από τις προτάσεις αυτές θα μπορούσε να προκύψει ένας βραχυπρόθεσμος, ένας μεσοπρόθεσμός και ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός έργων και δράσεων που, υπό προϋποθέσεις, θα μας δεσμεύει όλους στο μέλλον.  Αρκεί οι προτάσεις του υπουργείου να είναι στέρεες, ουσιαστικές, κοστολογημένες.  Ο διάλογος είναι ο μόνος τρόπος να βρεθεί μια λύση και να εγκαταλείψουμε το καταστροφικό για το περιβάλλον «μοντέλο» μιας Γεωργίας που στηρίζεται κυρίως στον υπόγειο υδροφορέα.  Αν δεν μας «ξυπνήσει» αυτή η συνεχιζόμενη μπρος τα μάτια μας καταστροφή, τελικά σε τι μπορούμε να ελπίζουμε ;

Να λοιπόν μια πρόταση που προκύπτει και από τις ανακοινώσεις : Να οργανωθεί χωρίς άλλη καθυστέρηση μια πρώτη συνάντηση με τον αρμόδιο υπουργό, να του εκθέσουμε όλοι μαζί το πρόβλημα και να αρχίσει ο διάλογος.  Τότε ίσως οι διαμάχες για τα παρελθόν, στις οποίες προφανώς δεν θα υπεισέλθουμε,  θα είναι περιττές.

3. Η «εκτροπή Αχελώου». Όπως ήδη ενημερώσαμε του επισκέπτες μας ο υπουργός κ. Σκουρλέτης δήλωσε ότι η εκτροπή «πέθανε».  Από τις δηλώσεις όμως αυτές, όπως και από την ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ, δεν προκύπτει ένα σαφές σχέδιο για τον από δω και πέρα χειρισμό του ημιτελούς φράγματος Συκιάς.  Ως γνωστό το φράγμα αυτό όταν γίνει θα επιτρέψει την δημιουργία της ομώνυμης λίμνης, τα νερά της οποίας θα διατίθενται για ηλεκτροπαραγωγή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ κατά τους θερινούς μήνες, θα μεταφέρεται μια ποσότητα συνολικά 250 εκατ. κ.μ. νερού, μέσω της σήραγγας Πευκοφύτου (ήδη διανοιγμένη κατά 100% και εκτέλεση φυσικού αντικειμένου έργου 85%) προς ενίσχυση της λεκάνης Πηνειού και τις αρδεύσεις.

Σαφής λοιπόν η διαφωνία με το ΣΥΡΙΖΑ για την μεταφορά νερών, ασαφές όμως το σχέδιο του για το τι θα γίνει από δω και πέρα.  Εμείς δεν θα υπεισέλθουμε στους ισχυρισμούς της ανακοίνωσης, δεν θα αναφερθούμε στην απάντηση του υπουργού κ. Χρ. Σπίρτζη στη Βουλή για συνέχιση των έργων Συκιάς /σήραγγας (δες σχετική ανάρτηση στον ιστότοπό μας ***).

Συμμεριζόμαστε όμως από την ανακοίνωση του Περιφερειάρχη - ΠΕΔ τον απλό προβληματισμό : Μήπως μπορούμε να συμφωνήσουμε, όλοι οι Θεσσαλοί και όλοι όσοι πιστεύουμε στην αξία των ΑΠΕ και της υδροηλεκτρικής ενέργειας,  σε μία κοινή θέση να ολοκληρωθεί το φράγμα Συκιάς ; Αυτό, όπως προκύπτει και από το σχεδιασμό του έργου, κανέναν δεν υποχρεώνει να προβεί του θερινούς μήνες σε μεταφορά νερών. Κάτι τέτοιο, όταν η Συκιά κατασκευασθεί και λειτουργήσει το ΥΗ έργο, θα το αποφασίζει η τότε κυβέρνηση μέσα από την θεσμοθετημένη διαβούλευση, δηλαδή των Σ.Δ. εκείνης της εποχής, όπως προβλέπεται από την ευρωπαϊκή οδηγία και το νόμο.  Στο κάτω κάτω της γραφής για μια διαφωνία όσον αφορά στις ανάγκες της γεωργίας στον κάμπο, γιατί να την «πληρώσει» ένα ΥΗ έργο ; Άλλο να είναι «πεθαμένη» η εκτροπή, άλλο να «πεθάνει» η Συκιά και να χαθούν τα χρήματα που δαπανήθηκαν.  Κατά την εκτίμησή μας στο ζήτημα αυτό υπάρχουν περιθώρια συζήτησης.  Απευθύνουμε συνεπώς έκκληση προς κάθε κατεύθυνση το θέμα να εξεταστεί στους Θεσσαλούς φίλους του ΣΥΡΙΖΑ να το εξετάσουμε σε μια ειδική συνάντηση, ανοιχτή ή κλειστή, γιατί όχι και ενώπιον του αρμόδιου Υπουργού, απαιτώντας  να υπάρξει μια λεπτομερέστερη τοποθέτηση τι θα γίνει με τη Συκιά.

4. Και μια παρατήρηση για τα «μικρά» έργα συλλογής νερών που επανέρχεται ως πρόταση στην ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ.  Στη διάκριση αυτή των  «μικρών ταμιευτήρων», υποθέτουμε ότι συγκαταλέγουν εκείνους που συγκρατούν περιορισμένους όγκους νερού, οπότε κατά την άποψή μας αυτονόητα, όσοι και να κατασκευαστούν δεν καλύπτεται παρά μόνο ένα μικρό μέρος της ζήτησης. Υπάρχουν όμως μικροί ταμιευτήρες όπως π.χ. αυτός του Ρουφράκτη Γυρτώνης που παρά τον μικρό αποθηκευτικό του όγκο,  παίζει σημαντικό ρόλο στην τροφοδοσία της Κάρλας με την εκτροπή των υδάτων του Πηνειού προς την Μαγνησία.  Ανάλογη και η σημασία ενός παρόμοιου μελλοντικού έργου (με οριστική μελέτη) στη θέση Τιτάνου στη Κεντρική Θεσσαλία, για τη ρύθμιση πλημμυρικών παροχών-αποθήκευση νερού του Πηνειού κ.ο.κ.   Αυτή είναι η σωστή κατά την γνώμη μας προσέγγιση, ούτε οι «μικρές» ταμιεύσεις αποτελούν πανάκεια, ούτε οι λεγόμενες «μεγάλες» είναι καταστροφή.  Ο καλός σχεδιασμός, η σωστή αξιολόγηση των περιβαλλοντικών συνεπειών και το κόστος κατασκευής υπολογισμένο στη μονάδα νερού (ανά κυβικό μέτρο) αποτελούν τη βέλτιστη προσέγγιση.

Κλείνουμε με την ευχή για ένα δημιουργικό περιβάλλον διαλόγου στο σύνολο των θεμάτων.  Οι καιροί το απαιτούν.

20 Φεβρουαρίου 2016

Οι Διαχειριστές

​*

http://www.ypethe.gr/archive/mesohora-sykia-aheloos-diloseis-dimosieymat...

**

http://www.ypethe.gr/sites/default/files/archivefiles/2016_02_12_anakoin...

***

http://www.ypethe.gr/sites/default/files/archivefiles/2015_12_18_apantis...